Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Innovatie en het vluchtelingenkamp

blog

Ik heb vorige zomer mogen helpen in het Brusselse vluchtelingenkamp. Mijn taken waren bijzonder bescheiden maar ik kon het niet laten dit fascinerende, zelf-organiserende allegaartje te observeren. Mijn professionele zelf gelooft dat hieruit een les of twee te trekken valt over innovatie.

Het kamp startte met een soep bedeling en groeide uit tot een plaats waar onderdak, medische diensten, maaltijden, onderwijs en kledingbedeling gebeurde voor meer dan 900 mensen. Het kamp ging van 1 bewoner naar 900 in drie weken tijd.

Communicatie vervangt structuur.

Ondanks wat veel mensen denken; het Brusselse kamp was geen centraal georganiseerde hulpactie. Een aantal individuen en losse NGOs startten met het bieden van eerst maaltijden daarna onderdak. Elke dag arriveerden meer vrijwilligers. NGOs namen bepaalde taken op en maakt die tot haar verantwoordelijkheid. Allemaal in ad hoc afspraken, door veel met elkaar te praten en de situatie elke dag te herbekijken. Een zo'n organisatie stond in voor het coördineren van vrijwilligers. Ze openden een tent, zetten er een bordje 'vrijwilligers hier registreren' naast en klaar. Dat betekende niet dat het Vrijwilligerstentje plots een overzicht had over het werk dat er moest gebeuren. Het betekende alleen dat vrijwilligers hier kort uitleg kregen, een paar spullen en de opdracht om rond te wandelen en te zien waar hulp nodig was. In het geval van een dringende nood kwamen andere 'diensten' (de keuken, douches, kledingtent, etc) naar de vrijwilligerstent om te melden dat ze mensen nodig hadden. Niets anders dan voortdurende communicatie verzekerde het correcte doorsturen van vrijwilligers naar het werk dat er nodig was.

Struikel over je 'gebruiker'.

Elke dag kwamen meer vluchtelingen aan in het kamp. Hun wachttijden gingen omhoog, wat betekende dat ze ook langer in het kamp bleven. Het aantal bewoners ging snel de hoogte in. Aangezien alle vrijwilligers en vluchtelingen op dezelfde plaats werkten, een klein park in het centrum van Brussel, waren zij die problemen probeerden op te lossen steeds vlakbij zij die een probleem hadden. De reacties en feedback van vluchtelingen op de aangeboden hulp dwong het kamp om zichzelf steeds te herorganiseren of oplossingen te herdenken. Een voorbeeld: het werd snel duidelijk dat veel vluchtelingen een smartphone haddden om te communiceren met zij die waren achtergebleven. Een aantal mensen vonden dus de 'oplaadtent' uit. Een tent vol kabels en stekkers, een bordje met 'Charging Station' aan de ingang en klaar. Niet lang daarna bereikte dit nieuws de nabijgelegen toren van Proximus en installeerden die prompt gratis Wifi in het park. Allemaal snelle, pragmatische en efficiënte oplossingen voor echte problemen.

Continuous improvement

Het kamp functioneerde in een schijnbare staat van permanente chaos. Zo leek dat voor buitenstaanders. In werkelijkheid werden voortdurend nieuwe oplossingen opgebouwd naast de bestaande. De school van het kamp werd te klein en niet bestand tegen regen dus terwijl de lessen doorgingen werd verderop een nieuwe en meer robuuste tent gebouwd. De keuken bleek snel aan haar limieten en een groep van handige harries en architecten bouwde een nieuwe keuken en eetruimte. Dat alles terwijl de normale activiteiten in het kamp gewoon doorgingen. Met zowel de bezetting als de weersomstandigheden die voortdurend evolueerden was het kamp in een constante transformatie, er was geen dag waarop het kamp hetzelfde was als de dag voordien.

De kracht van motivatie

Om deze activiteiten aan te drijven was er natuurlijk enorm veel energie, optimisme en hard werk van duizenden vrijwilligers. Zowel van mensen die in het kamp werkten als van de velen die spullen kwamen brengen naar het ad hoc pakhuis. Er waren mensen van alle achtergronden, leeftijden, kleuren, talen, beroepen etc. (ik heb eens gekookt met een Iraakse chef-van-de-dag die geen woord Frans of Engels kon, maar een Belgisch-Marrokaans meisje stond in voor vertaling voor de verder nog zeer diverse keukenploeg). Het belangrijkste dat alles bij elkaar hield was de motivatie om iets te doen. Om toe te komen in het kamp en ergens werk van te maken.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn